Bugungi kunda O‘zbekistonda davlat aktivlarini samarali boshqarish, yer va mulkdan oqilona foydalanish hamda tadbirkorlikni rivojlantirishda elektron savdo tizimlari muhim o‘rin egallamoqda.

Xususan, “E-auksion” platformasi orqali davlat va boshqa mulk obyektlarini ochiq, shaffof hamda raqobat asosida realizatsiya qilish tizimi joriy etilgan bo‘lib, ushbu mexanizm iqtisodiyotni liberallashtirish jarayonlarining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi.

E-auksion tizimini tashkil etish tartibi Elektron auksion savdolari belgilangan tartib asosida bosqichma-bosqich amalga oshiriladi:

Ro‘yxatdan o‘tish — ishtirokchilar maxsus platformada shaxsiy kabinet ochadi;
Zakalat to‘lovi — savdoda qatnashish uchun oldindan kafolat puli kiritiladi;
Lotlarni joylashtirish — sotuvga qo‘yiladigan obyektlar to‘g‘risida ochiq e’lon beriladi;

Elektron savdo jarayoni — narx oshirib borish orqali onlayn tarzda o‘tkaziladi;
Natijalarni rasmiylashtirish — g‘olib aniqlanib, elektron bayonnoma shakllantiriladi.

Mazkur jarayonlar to‘liq avtomatlashtirilgan bo‘lib, inson omili minimal darajaga tushirilgan.

Tizimning asosiy tamoyillari “E-auksion” quyidagi tamoyillarga asoslanadi: ochiqlik va shaffoflik, barcha ishtirokchilar uchun teng imkoniyatlar, raqobat muhitini shakllantirish, masofadan turib ishtirok etish imkoniyati, korrupsiyaviy holatlarning oldini olish.

Ushbu tamoyillar tizimga bo‘lgan ishonchni oshirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Hozirgi kunda Farg‘ona viloyati “E-auksion” platformasidan eng faol foydalanayotgan hududlardan biri bo‘lib qolmoqda.

Elektron savdo platformasida e’lon qilingan ma’lumotlarga ko‘ra: viloyat bo‘yicha doimiy ravishda yuzlab lotlar savdoga chiqarilmoqda.
Savdoga qo‘yilgan obyektlar tarkibiga: yer uchastkalari, ko‘chmas mulklar, ko‘chma savdo joylari, avtotransport vositalari kiradi. Ayrim lotlar bo‘yicha boshlang‘ich narxlar bir necha million so‘mdan boshlanib, yuqori qiymatli obyektlargacha yetmoqda. Savdolar muntazam ravishda (har kuni yoki haftalik asosda) o‘tkazilmoqda.

Bu holat hududda elektron savdolar bozorining faol rivojlanayotganidan dalolat beradi.

Amaliy natijalar va tendensiyalar Tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki: tadbirkorlar tomonidan yer uchastkalariga talab yuqori, kichik biznes uchun mo‘ljallangan ko‘chma savdo joylari faol sotib olinmoqda, davlat aktivlarini realizatsiya qilish orqali byudjetga tushumlar ortib bormoqda, investorlar uchun hududning jozibadorligi oshmoqda.

Shuningdek, elektron tizim orqali ishtirokchilar sonining ortib borayotgani raqobat darajasini kuchaytirib, obyektlarning bozor narxida sotilishiga xizmat qilmoqda.

Preferensiyalar va qulayliklar “E-auksion” tizimi orqali ishtirokchilarga quyidagi imkoniyatlar yaratilgan: ayrim obyektlar uchun bo‘lib-bo‘lib to‘lash (muddatli to‘lov) imkoniyati, savdolarda masofadan turib ishtirok etish, ortiqcha hujjatbozliksiz tezkor ro‘yxatdan o‘tish, xorijiy investorlar uchun ham ochiq ishtirok.

Mazkur qulayliklar kichik va o‘rta biznes subyektlari uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda.

Xulosa qilib aytganda, “E-auksion” tizimi O‘zbekistonda davlat aktivlarini realizatsiya qilishning zamonaviy, shaffof va samarali mexanizmi sifatida o‘zini to‘liq oqlamoqda.

Farg‘ona viloyati misolida ko‘rish mumkinki, ushbu platforma: yer va mulkdan samarali foydalanishni ta’minlash, tadbirkorlik faoliyatini kengaytirish, investitsiyalarni jalb qilish yo‘nalishlarida muhim natijalar bermoqda.
Kelgusida raqamlashtirish jarayonlarining izchil davom etishi “E-auksion” tizimining iqtisodiyotdagi o‘rnini yanada mustahkamlashi kutilmoqda.

“Elektron onlayn-auksionlarni tashkil etish” AJ Farg‘ona viloyati vakilligi